Uczono nas przez wiele lat, że menopauza zależy od braku estrogenu. W praktyce jednak okazuje się, że dużo bardziej niż o estragon, chodzi o progesteron, to jego niedobór najprawdopodobniej odczuwamy w trakcie perimenopauzy, która może trwać nawet 11 lat (!). Progesteron po 40 roku życia, a właściwie jego braki, mogą mocno dać nam w kość. Jak sprawdzić, czy to już?
Progesteron i inne hormony. Progesteron po 40 roku życia
Wiele kobiet, myśląc o menopauzie, zwykło koncentrować się na jajnikach i wygaszaniu przez nich pracy. Tymczasem hormony wydzielane są nie tylko w układzie rozrodczym, ale produkowane są także przez skórę, nadnercza, mięśnie, mózg, szyszynkę, a nawet mieszki włosowe i tkankę tłuszczową.
Co ciekawe, gdy jajniki przestają pracować pełną parą, ich funkcje zaczynają przyjmować inne organy w ciele, dbając jednocześnie o zwiększoną produkcję androgenów– odpowiadających za dobre samopoczucie, libido i ogólny dobrostan organizmu.
Jak przekonuje doktor Christrane Northup w swojej książce „Ciało kobiety. Mądrość kobiety” – u zdrowej kobiety niedobór progesteronu może być całkowicie zneutralizowany przez zwiększoną produkcję androgenów w okresie menopauzy. Kobiety takie mogą właściwie niezauważalnie przechodzić menopauzę i nie doświadczać żadnych przykrych symptomów charakterystycznych dla tego okresu. Niestety takich szczęściar jest tylko 15%. Zdecydowana większość z nas przez lata boryka się z przykrymi objawami przekwitania.
Od razu rodzi się naturalne pytanie.
Od czego to zależy, jak kobieta poradzi sobie ze spadkiem poziomu progesteronu? Jak sprawić, żeby menopauza była dla nas lżejsza, a może nawet niezauważalna?
Okazuje się, że w dużym stopniu nasza osobista reakcja na spadki hormonów zależy od tego, jak do tej pory żyłyśmy: jak się odżywiałyśmy, jak mocne mamy nadnercza, a także, jak pod względem psychologicznym podchodzimy do zmian występujących w naszym ciele: czy je akceptujemy, rozumiemy je, a może utożsamiamy je z końcem swojej młodości?
Jaki poziom progesteronu świadczy o menopauzie?
W okresie menopauzy poziom hormonów spada. Organizm kobiety wytwarza znacznie mniej progesteronu i estrogenu niż wcześniej, w fazie płodnej.
Na liczbach wygląda to następująco. O menopauzie świadczy poziom progesteronu na poziomie 0,07-1,25 ng/ml. Natomiast estradiol w okresie menopauzy najczęściej mieści się w granicy 0,04 -0,15 nmol/l.
Jakie są objawy braku progesteronu?
Niedobór progesteronu wiąże się z przykrymi objawami menopauzy. Doświadcza ich nawet 85% kobiet na całym świecie.
Są to:
- uderzenia gorąca – przez połowę kobiet oceniane jako nie do wytrzymania,
- ścieńczenie i suchość pochwy,
- spadek libido,
- dekoncentracja,
- problemy z pamięcią.
- zmęczenie,
- drażliwość,
- wahania nastrojów.
Dodatkowo na skutek zmian hormonalnych zwiększa się ryzyko chorób serca i osteoporozy.
Przeczytaj – niedobory progesteronu po 40 objawy
Czy niski progesteron powoduje tycie?
Samo obniżenie poziomu progesteronu następujące wraz z wiekiem nie powoduje tycia. Jednak konsekwencje zmian hormonalnych prowadzące do drażliwości, spadku nastroju mogą sprzyjać zwiększeniu łaknienia i częstszemu jedzeniu. W konsekwencji tego mnóstwo kobiet tyje w okresie przejściowym.
Jak wygląda miesiączka po 45 roku życia?
Miesiączka po 45 roku życia w wyniku obniżenia poziomu hormonów również może wyglądać inaczej niż dotychczas. Okres często jest bardziej obfity lub wręcz przeciwnie bardzo skąpy. Krwawienia pojawiają się często nieregularnie, cykle się wydłużają lub skracają. Kobiecie może być bardzo trudno określić dzień cyklu, w którym aktualnie się znajduje.
Czy w wieku 45 lat można przechodzić menopauzę?
Średni wiek menopauzy w Polsce to 51 lat. To właśnie w tym wieku większość kobiet przestaje miesiączkować. Nie oznacza to jednak, że zmiana ta nie może następować wcześniej. Nie tak rzadko zdarza się bowiem menopauza przedwczesna. I to nie tylko w wieku 45 lat, ale czasami znacznie wcześniej, bo już po czterdziestce.
Progesteron w menopauzie: nie koniec, tylko zmiana scenariusza
Menopauza często jest opisywana jak koniec czegoś: płodności, młodości, „kobiecej wersji siebie”. Tymczasem z perspektywy progesteronu to nie jest koniec, tylko zmiana scenariusza. Przez kilkadziesiąt lat ten hormon działał jak cichy reżyser w tle: wygładzał emocje, pomagał zasnąć, wyciszał reakcje na stres. Kiedy jego poziom spada, świat nie staje się obiektywnie gorszy, on po prostu przestaje być filtrowany, czyli pokazuje się nam w całej krasie, bez zakrzywień.
To dlatego w okresie okołomenopauzalnym kobiety mówią: „wszystko jest jakieś głośniejsze”, surowsze, prawdziwsze… Głośniejsze są konflikty, bardziej donośne są potrzeby innych, dobijają nawet własne myśli o 3:00 nad ranem, które przypominają o sobie jak wyrzut sumienia. Progesteron nie znika z dnia na dzień, ale jego brak czuć jak brak amortyzatorów w rowerze, każda nierówność życiowa uderza mocniej w cztery litery…
Menopauza nie zaczyna się w macicy, tylko w układzie nerwowym
Oficjalnie menopauza to ostatnia miesiączka. Nieoficjalnie, zaczyna się dużo wcześniej, kiedy kobieta zauważa, że jej reakcje nie są już takie jak kiedyś. Niby ta sama sytuacja w pracy, ten sam partner, te same dzieci, ten sam dom. A jednak:
- trudniej zasnąć,
- łatwiej wybuchnąć,
- szybciej się zmęczyć,
- trudniej „odpuścić”.
To nie jest „słabsza psychika”, ale układ nerwowy, który traci hormonalne wsparcie. Progesteron działał jak naturalny „przycisk wyciszania”. Oddziałuje na receptory GABA, na sen, na napięcie mięśniowe. W menopauzie ciało mówi: „teraz będziesz słyszała wszystko wyraźniej”. I to bywa brutalnie szczere, bo nagle życie staje się mocno skomplikowane, a kobieta nie czuje się na to gotowa.
Progesteron a decyzje, których nie podejmowałyśmy wcześniej
Ciekawa, ale rzadko opisywana prawda: spadek progesteronu w okresie menopauzy często zbiega się z najbardziej radykalnymi decyzjami życiowymi kobiet. Rozstania, zmiany pracy, wyprowadzki, odcięcia od toksycznych relacji. Łatwo to zrzucić na „kryzys wieku średniego”, ale można też zobaczyć inaczej: kiedy ciało przestaje Cię znieczulać, zaczynasz widzieć proporcje.
Progesteron przez lata pomagał „przełknąć” to, co niewygodne. W menopauzie filtr znika. To, co było „do wytrzymania”, nagle staje się nie do zniesienia. I tu pojawia się pytanie, które menopauza stawia bardzo ostro: Czy to naprawdę hormony, czy wreszcie widzę swoje życie takim, jakie jest? Odpowiedź zwykle brzmi: jedno i drugie.
Menopauza jako moment negocjacji z własnym ciałem
Progesteron w menopauzie nie jest już hormonem „od cyklu”. Staje się hormonem od negocjacji. Ciało mówi: – Ja już nie będę robić wszystkiego, co robiłam przez ostatnie 20 lat. A Ty możesz odpowiedzieć na trzy sposoby:
- udawać, że nic się nie dzieje i „cisnąć dalej”,
- zrzucić wszystko na „starość” i wycofać się z życia,
- albo potraktować menopauzę jak moment przepisania kontraktu między Tobą a Twoim ciałem.
To jest ten etap, w którym terapia hormonalna, zmiana stylu życia, sen, ruch, dieta, suplementacja, to nie są „fanaberie”. To są realne narzędzia do tego, żebyś mogła żyć dalej po swojemu, a nie tylko „przetrwać menopauzę”. Chodzi o radykalną zmianę myślenia na temat tego, co się dzieje.
Nie chodzi o to, żeby wrócić do dawnej siebie
Największe kłamstwo wokół menopauzy brzmi: „jak zadbasz o hormony, wrócisz do dawnej siebie”. To nie takie proste. Nie wrócisz. I napiszę więcej: całe szczęście. Progesteron w menopauzie nie ma Cię cofać w czasie. Ma dać Ci zasoby, żebyś mogła być sobą na nowych warunkach: z innym ciałem, inną energią, innymi priorytetami.
Terapia zastępcza, progesteron bioidentyczny, zmiana stylu życia — to nie jest projekt „anti‑aging”. To jest projekt „pro‑życie”: takie, w którym nie rezygnujesz z siebie tylko dlatego, że Twoje jajniki zmieniły tryb pracy. Możesz pokochać się na nowo, na innych zasadach…
Progesteron po 40 roku życia – dbaj o siebie
Spadki poziomu hormonów można minimalizować za pośrednictwem hormonalnej terapii zastępczej. Można także spróbować sobie radzić naturalnie – ziołami, medytacją, jogą, zwróceniem uwagi na codzienny jadłospis, a także poprzez minimalizowanie stresu i powrót do utraconej równowagi życiowej.
To da się zrobić. Nie od razu, ale krok po kroku…
