Lepiej żyjesz, gdy nie oceniasz

Życie jest skomplikowane, wielowymiarowe, niejednoznaczne, pełne niespodzianek. Niby to wszyscy wiemy, a tymczasem wielu z nas zachowuje się, jakby pozjadało wszystkie rozumy. Bo wydaje się niektórym, że wiedzą lepiej. Jak inni powinni żyć, jakie decyzje podejmować, jakich unikać błędów. Patrzą na ludzi i czują się lepsi. Oceniają, krytykują, wyśmiewają. Całkowicie zapominając o tym, że to, co widzą to tylko ułamek rzeczywistości, tylko kawałek prawdy. I że gdyby dowiedzieli się wszystkiego, nie ocenialiby tak łatwo. Bo nagle okazałoby się, że ta “naiwna i głupia”, wcale taką idiotką nie jest. Robi wszystko, co może…w rzeczywistości, w której przyszło jej żyć. Krytykant na jej miejscu nie chciałby się znaleźć, często w ogóle nie dałby rady. Tylko, że o tym nie wie…

Wierzymy, że widzimy i rozumiemy

Jest w nas coś, co każe nam wierzyć, że to, co widzimy, wystarcza, by zrozumieć. Kilka zachowań, parę decyzji, urywek czyjejś historii — i już wydaje nam się, że wiemy, z kim mamy do czynienia. Tymczasem człowiek nie jest zbiorem swoich najbardziej widocznych cech ani sumą decyzji, które potrafimy ocenić z zewnątrz.

Nie widzimy wszystkiego, co doprowadziło go do tego miejsca. Nie znamy jego wcześniejszych doświadczeń, możliwości, których nigdy nie miał, ani tych, które stracił. Poza tym nie wiemy, co musiał w sobie przełamać, żeby zrobić coś, co nam wydaje się banalne. I nie wiemy, ile razy już próbował inaczej.

Największym błędem zatem jest przekonanie, że wiemy wystarczająco dużo, aby oceniać

Nie oceniaj. Doceniaj

Ocenianie jest proste. Tak pięknie podbudowuje małe ego. Można w kilka chwil poczuć się lepiej. To najlepszy sposób na poprawę własnego nastroju.

Niestety szalenie toksyczny. Nie w tym rzecz, by poprawiać sobie nastrój, upodlając innych. Jest lepszy, ale trudniejszy (dlatego rzadziej stosowany) sposób – porównywanie się do siebie sprzed lat i sprawdzanie, ile udało się nam zyskać, jak wiele ugrać, jak mocno zmienić. To metoda, która może przynieść dziką satysfakcję, pod warunkiem jednak, że będziemy nad sobą pracować. Jeśli porównywanie własnych osiągnięć przynosi tylko gorzkie wnioski, nic dziwnego, że wolimy tego nie robić. W zamian porównujemy się do “gorszych”, by podbudować i tak wątłe poczucie własnej wartości. To działa, choć gorzko smakuje…

Oceniaj, ale siebie. Najlepiej z miłością, empatią. Nie po to, żeby się dobić, ale aby się zmotywować. Nie umiesz powiedzieć sobie “to nic, stało się. Spróbuję jutro?”. W tym problem. Nie kochasz siebie, dlatego tak bardzo atakujesz innych. Jednak to ślepy zaułek.

Być może czasem potrzebujemy cudzych błędów, żeby nie przyglądać się zbyt uważnie własnym. Dopóki skupiamy się na tym, co ktoś robi źle, możemy odsunąć od siebie pytania, na które nie mamy ochoty odpowiadać. Czy jestem zadowolony ze swojego życia? Czy wykorzystuję własne możliwości? I czy jestem człowiekiem, którym chciałem się stać?

Łatwiej wskazać czyjeś potknięcie niż przyznać się do własnego. Łatwiej wyjaśnić, co inni powinni zmienić, niż podjąć wysiłek zmiany siebie. A poczucie wyższości, choć przyjemne, nie jest tym samym co poczucie własnej wartości.

To pierwsze potrzebuje kogoś, nad kim można się wznieść. To drugie nie powinno wymagać, żeby ktokolwiek stał niżej.

Czy da się nie oceniać ludzi?

Problem z nieocenianiem nie jest wcale taki prosty. Jesteśmy zaprogramowani, żeby to robić. To nawyk, który pozwala nam przetrwać, ocenić drugą osobę, ewentualne zagrożenie, zdecydować o swojej reakcji, w konsekwencji przetrwać.

Dlatego nie w tym rzecz, by nie oceniać w ogóle, bo się nie da, ale żeby z własnymi sądami nie wychylać się oraz nie afiszować. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie, że myśli, jakie pojawiają się w naszej głowie są naturalne, ale warto je dobrze zakwalifikować i czasami zignorować, a na pewno nie iść za nimi bezrefleksyjnie. 

1. Miej świadomość myśli, jakie przychodzą do Twojej głowy.
2. Postaraj się zatrzymać na chwilę.
3. Zamień krytyczną myśl na zdanie pełne empatii.
4. Milcz zamiast mówić przykre rzeczy.
5. Pamiętaj o tym, że nie znasz wszystkich powodów czyjegoś zachowania.
6. Koncentruj się na dobrych cechach.
7. Zrozum, że jeśli ktoś źle Cię traktuje, rzadko chodzi o Ciebie, zazwyczaj osoba ta boryka się z ogromnym bólem i jeszcze większymi problemami, które sprawiają, że atakuje innych, bo nie może znieść…siebie.

Co ważne, nie zawsze mamy wpływ na pierwszą myśl, która pojawia się w naszej głowie. Najczęściej jest ona automatyczna, podszyta uprzedzeniem, lękiem albo doświadczeniem, które nauczyło nas patrzeć na świat w określony sposób. Nie musimy udawać, że nigdy nie oceniamy. Ważniejsze jest to, co robimy chwilę później. To wtedy może zacząć się zmiana.

Czy uznajemy pierwsze wrażenie za niepodważalny fakt? A może tak mocno “fiksujemy”, że szukamy potwierdzenia własnych przypuszczeń, ignorując wszystko, co do nich nie pasuje? Być może jest inaczej i potrafimy się zatrzymać i dopuścić myśl, że nasza pierwsza interpretacja jest niepełna?

Dojrzałość to nie brak krzywdzących osądów, ale umiejętność odporności na nie i gotowość, aby się im przyjrzeć i nie iść za nimi.

Nie oceniaj pochopnie

Co zatem zamiast oceniania?

Jeśli już musimy koncentrować się na czyimś życiu, mamy dwa wyjścia. Po pierwsze drugą osobę zrozumieć. Po drugie zrozumieć, że wszystkiego nie jesteśmy w stanie pojąć. Należy przyjąć, że nie znamy czyjejś historii, motywów, potrzeb, ani systemu wartości. Każdy jest inny i podejmuje decyzje, które w danym momencie uważa za najlepsze. I nie nam oceniać, czy robi źle, czy dobrze.

To, że ktoś wybrał inną drogę niż TY, nie znaczy, że wybrał gorzej. Po prostu zdecydował inaczej.

Warto jednak pamiętać, że zrozumienie nie oznacza z automatu zgody. Możemy próbować pojąć, dlaczego ktoś zachowuje się w określony sposób, a jednocześnie nie akceptować jego postępowania. Dostrzeżenie czyjegoś bólu może nieść konsekwencję, którą jest niepozwalanie, by ten ból stawał się usprawiedliwieniem dla krzywdzenia innych.

Włącz empatię

Empatia nie wymaga rezygnacji z własnych granic. Nie każe zostawać tam, gdzie dzieje się nam krzywda, ani usprawiedliwiać wszystkiego trudną przeszłością.

Chodzi raczej o to, żeby odróżnić człowieka od jego zachowania. Nazwać to, co złe, bez przekonania, że jednym wyrokiem jesteśmy w stanie opisać całą jego osobę.

Możemy powiedzieć komuś „nie zgadzam się na to, co robisz”, nie mówiąc zarazem „wiem o Tobie wszystko”.

“Ludzie podążają różnymi drogami w poszukiwaniu spełnienia i szczęścia. Nie oznacza, że się pogubili, tylko dlatego, że nie są na twojej drodze.” Dalajlama

Każda droga może być dobra. Nawet ta, która nie jest Twoja. Nie oceniaj pochopnie!

Jest jeszcze jeden powód, dla którego warto zachować ostrożność w ocenianiu. Sami nie zawsze jesteśmy tacy, jak widzą nas inni. Zdarza nam się zachować źle, choć nie chcemy nikogo skrzywdzić. Popełniamy błędy, których później żałujemy. Podejmujemy decyzje, które z zewnątrz wyglądają na niezrozumiałe, choć dla nas były próbą poradzenia sobie z sytuacją, w której się znaleźliśmy.

Chcielibyśmy wtedy, żeby ktoś zapytał, zamiast zakładać. Być może, żeby wysłuchał, zamiast wydawać wyrok. Żeby dostrzegł w nas coś więcej niż ten jeden moment, w którym nie daliśmy rady.

Dlaczego więc tak trudno zaoferować innym tę samą przestrzeń?

Może nie zawsze musimy rozumieć drugiego człowieka. Wystarczy pamiętać, że nasza interpretacja nie jest całą prawdą, a cudza historia nie staje się prostsza tylko dlatego, że patrzymy na nią z zewnątrz. Nie oceniajmy. Zwłaszcza my kobiety inne kobiety. Mamy przecież wystarczająco trudne życie.

Zapisz się na newsletter i otrzymuj raz w tygodniu List, nad którym być może się zatrzymasz i pomyślisz…Jeśli brakuje Ci nieco głębi i sensu albo po prostu lubisz przeczytać coś innego – tu się zapiszesz.