Cisza w relacji czasami nie oznacza spokoju. Nie zawsze jest komfortowym byciem razem, w którym słowa nie są potrzebne, żeby było w porządku.
Cisza w związku nie zawsze jest wspólnym milczeniem, które jest naturalne i lekkie. Czasami staje się murem, budowanym cegła po cegle. Murem, który nie oddziela, ale oddala. Który nie chroni granic, tylko wchodzi w przestrzeń drugiej osoby.
Cisza potrafi być wtedy jak strategia w trakcie wojny: nie chodzi w niej o spokój, tylko o przejęcie terytorium. Terytorium, które wcale nie należy do tego, kto milczy. Bo cisza może zmuszać do jednej, konkretnej reakcji: poddania się. Wywieszenia białej flagi. Zrobienia dokładnie tego, czego oczekuje osoba, która milczy.
To dlatego cisza, używana jako narzędzie, staje się jednym z najbardziej niedojrzałych mechanizmów w relacji.
Cisza w relacji, która jest narzędziem
Znacząca cisza nie jest pustką. W tej ciszy naprawdę sporo się dzieje.
Są spojrzenia lub unikanie czyjegoś wzroku, jest głośne przewracanie garnkami, szuranie krzesłem, trzaskanie drzwiami, jest ostentacyjne wychodzenie z łóżka, czy po prostu z pokoju. Czasami rozbicie szklanki, które jest jak trzask niczym wybuch rozrywający ciszę od środka. Taka cisza, mimo że milczy, mówi dużo więcej niż można byłoby się spodziewać.
Cisza w relacji staje się w takim układzie narzędziem, który ma rozwiązywać problem, ale tak naprawdę go maskuje. Pojawia się wtedy, kiedy ktoś nie potrafi:
- nazwać swoich emocji,
- wyrazić swoich potrzeb,
- wziąć odpowiedzialności,
- wejść w rozmowę,
- poruszyć ważny, ale trudny temat,
- zmierzyć się z konfliktem,
- znieść dyskomfort.
Zamiast rozwiązywania problemów jest milczenie. Jednak ono nie jest neutralne. Ono mówi i to więcej niż mogłyby powiedzieć słowa.
Czy znasz tę ciszę, w której czekasz, aż ktoś łaskawie zacznie mówić?
Cisza jako ucieczka? Tak, ale też jako ustawienie dynamiki
Pozornie cisza mogłaby się wydawać ucieczką. Jednak tak naprawdę jest ona sposobem na ustawienie dynamiki relacji. Osoba stosująca to narzędzie nie mówi, ale trzyma wszystkich w szachu. I o to w tym wszystkim właśnie chodzi.
Osoba stosująca milczenie jako metodę rozwiązywania problemów kontroluje tempo rozmowy, stopień dostępu do siebie, to, co wolno mówić i to, co wolno czuć, a także to, o co wolno pytać. To ona decyduje, gdzie jest granica, gdzie pojawiają się temat tabu. I to jej uczucia stają się w tej układance najważniejsze.
Nie robisz tak, jak ona chce, to dostaniesz karę. Ciszę.
Cisza w relacji jako kara
Cisza w relacji często jest karą, ale nigdy na taką nie wygląda. Osoba stosująca tę metodę odgrywa bowiem kogoś dotkniętego, zranionego, ale tak naprawdę karze drugą stronę za to, że ona w ogóle zdecydowała się na dany krok.
Cisza jako kara staje się konsekwencją czyjegoś zachowania. Jednak tylko pozornie. Na poziomie głębokim stanowi pewien wzorzec i objaw niedojrzałości.
Gdy dorosła osoba nie radzi sobie z emocjami, zaczyna milczeć, nie odzywać się, dystansować. Często w mechanizmie idealizacji a później chłodu. To dobrze znana gra – raz jesteśmy blisko i jest sielanka, a za chwilę już cię nie lubię i obwiniam za wszystkie grzechy świata.
Cisza zawiesza drugą osobę w próżni.
- odbiera poczucie bezpieczeństwa,
- zamyka na rozmowę,
- nie pozwala na wyjaśnienie,
- zamyka dostęp do drugiej osoby.
Cisza się dąsa, niczym foch. Mówi – teraz o mnie walcz, zrób coś, żeby mnie na nowo mieć, żeby rozmowa w ogóle była możliwa.
Taka cisza często jest przypisywana kobietom. I rzeczywiście wiele pań ją stosuje. Jednak paradoksalnie mężczyźni też sięgają po nią jako narzędzie i wcale nie robią tego rzadziej….
Dlaczego cisza w takim ujęciu to kara?
Ponieważ zmusza do przepraszania za coś, czego się nie zrobiło. Wymusza wycofanie emocji, przyjęcie tezy, że zrobiło się coś złego i wycofania granic, które były zdrowe.
W takich relacjach nie dochodzi do ważnych rozmów, bo cisza staje się blokadą, zawieszeniem w próżni. Za jej sprawą wszystko się stopuje, zamiast iść dalej…
I tu właśnie wchodzi też mechanizm hierarchii. Jedna osoba czeka, druga decyduje, kiedy cisza się skończy. Jedna musi uspokajać sytuacje, a druga podejmuje decyzję, czy ona wystarczająco się pokajała. W ten sposób ustawia się ludzi w hierarchii…. I pozostawia w ciągłej niepewności, kiedy następny raz przyjdą ciche dni.
Taki mechanizm nie służy porozumieniu, ale wymuszeniu.
Cisza w związku, która ustawia hierarchie
Cisza w związku potrafi budować hierarchię dużo skuteczniej niż słowa. Dlaczego? To proste. Słowa można zakwestionować, zrozumieć inaczej, doprecyzować, przegadać. Są miejscem komunikacji, zaczepienia. Cisza nie daje takiej możliwości, bo ona od razu ustawia relację zgodnie z zamiarem jednej osoby.
- jedna osoba czeka,
- druga osoba, ta stosująca ciszę jako broń, decyduje,
- jedna osoba szuka kontaktu,
- druga osoba kontroluje dostęp do siebie,
- jedna osoba próbuje naprawić,
- druga osoba ustala, kiedy wolno mówić i kiedy można uznać, że po temacie.
Cisza staje się wtedy narzędziem w relacji, które mówi:
- „ja decyduję, kiedy ta rozmowa się zacznie”,
- „decyduję, kiedy się skończy”,
- „pokazuję ci, kiedy masz dostęp do mnie”,
- „ja decyduję, kiedy Twoje emocje są dopuszczalne”.
To jest hierarchia, która działa jak brzytwa, a jest niema. Nie potrzebuje krzyku, konfliktu, argumentu, ani twardej ręki.
Wystarczy milczenie, które ustawia, kto ma rację: zawsze ten, kto milczy. Nie dlatego, że ją ma.
Dlatego, że mechanizm ciszy daje mu władzę.
Dlaczego niedojrzały mężczyzna używa ciszy jako narzędzia kontroli?
Robi to dlatego, że nie wie, jak dokładnie cisza działa. A cisza nie pomaga w relacji, ale ją niszczy, chociaż czyni to w białych rękawiczkach.
Nie pozwala wejść na wyższy stopień relacji. Zatrzymuje ją bowiem na podstawach. Tam, gdzie mogłaby się dany związek rozwijać, nie robi tego. Często jeśli cisza staje się nawykiem, może długofalowo prowadzić do rozpadu relacji.
Bo cisza nie rozwiązuje problemu. Ona sprawia, że pojawia się samotność w związku, poczucie niezrozumienia. Zanika bliskość i pojawia się brak poczucia bezpieczeństwa.
Dlatego w “Alfabecie mężczyzny, który nie dorósł” jednym z mechanizmów niedojrzałości jest C jak Cisza.
Jeśli w tym tekście widzisz swoją relację, C to dopiero jedna litera.
Alfabet pokazuje 23 takich mechanizmów.
Chcesz poznać inne destrukcyjne schematy w relacjach, które mogłyby być szczęśliwsze, gdyby ich nie stosowano? Zajrzyj do Alfabetu.
