Wpędzę Cię w poczucie winy, a będziesz robić to, co ja chcę

Wpędzanie bliskich osób w poczucie winy to potężna broń. Jej cel jest jeden – zmotywowanie do postępowania tak, jak sobie życzymy. W delikatnej formie brzmi to miej więcej tak “nie przyjedziesz? Spędzę cały weekend sama. Będzie mi strasznie smutno” lub “Tyle dla Ciebie zrobiłam, a teraz tak się odwdzięczasz”. W skrajnej całkiem już konkretnie: “Mogłaś nie mówić tego ojcu. Po Twoim wyjściu źle się poczuł. Znowu się napił i teraz leży nieprzytomny. A już tak długo nie sięgaj po butelkę…”

Warto wiedzieć, że wpędzanie kogoś w poczucie winy to forma szantażu emocjonalnego, biernej agresji. Najgorszą rzeczą, jaką możemy zrobić, to ulec szantażyście, pokazując, że jego działania są skuteczne.

Wykorzystywanie uczuć

Szantażystą jest zazwyczaj bliska osoba. W związku z tym, że jesteśmy z nią związani emocjonalnie, ona dobrze nas zna i wie, w jakie uderzyć struny, by wywołać w nas poczucie winy i tym samym zmusić do określonego zadania. Gra na uczuciach, by mieć nad nami władzę i wymuszać postępowanie, które uważa dla siebie za najkorzystniejsze.

Dlaczego poczucie winy jest tak skutecznym narzędziem manipulacji?

Poczucie winy to jedna z najsilniejszych emocji społecznych. Wychowujemy się w kulturze, która nagradza poświęcenie i stawianie innych ponad siebie, dlatego wiele osób ma trudność z odmową. Manipulator doskonale zdaje sobie z tego sprawę.

Kiedy ktoś wzbudza w nas winę, uruchamia się automatyczna potrzeba „naprawienia sytuacji”, nawet jeśli nie zrobiliśmy nic złego. To sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na wpływ i łatwiej nami kierować. Gdy czujemy się winne, bierzemy odpowiedzialność za to, za co często zwyczajnie nie odpowiadamy.

Poczucie obowiązku

Ofiara emocjonalnego szantażysty czuje lęk oraz wewnętrzny przymus zachowania się w określony sposób. Pod wpływem słów szantażysty traci logiczny ogląd sytuacji. Nie widzi swojej sytuacji w realnych barwach, jej ogląd zostaje zaburzony.

Szantażysta wykorzystuje wrażliwość drugiej osoby, jej delikatność, skłonność do wyrzutów sumienia. Często sięga do wydarzeń z przeszłości, by podkreślić swoją wyższość. Sięgnie po każdą metodę, która może okazać się skuteczna. Zazwyczaj po prostu nie ma hamulców…

Czy to szantaż?

Tak, jeśli ktoś mówi:

• Jeśli tak zrobisz, to musisz się liczyć z tym, że nie będziesz mieć mamy.
• Jeśli postąpisz tak, a tak, dostaniesz to i to…
• To, ja się dla Ciebie tak poświęcałam, a Ty…
• Jestem już stary. Nie możesz mi tego robić. Nie możesz wyjechać i mnie tu zostawić.
• Zobacz, tak mnie zdenerwowałaś. Mam słabe serce, dostanę zawału. I będziesz mieć spokój.

Formą szantażu jest także obrażanie się, nieodzywanie się tygodniami i ucinanie prób porozumienia się w tym czasie.

Skutki długotrwałego życia w poczuciu winy

Długotrwałe wpędzanie w poczucie winy może prowadzić do:

• chronicznego stresu i długotrwałego zmęczenia,
• obniżonego poczucia własnej wartości,
• trudności w podejmowaniu decyzji,
• lęku przed odrzuceniem,
• zaburzeń relacji interpersonalnych,
• poczucia, że „nigdy nie jestem wystarczająca”.

To mechanizm, który potrafi niszczyć całe rodziny.

Jak radzić sobie z osobami, które próbują wprowadzić nas w poczucie winy?

Trzeba wyjść z roli ofiary  i przejąć inicjatywę. Zrozumieć, że nie jesteśmy odpowiedzialni za emocje innych. Każdy z nas sam odpowiada za to, jak się zachowuje.

Należy postawić wyraźne granice i je chronić. Pozostać konsekwentną i spokojnie reagować w sytuacjach trudnych.

Co należy robić?

• pracować nad asertywnością,
• uczyć się odróżniać fakty od emocji,
• rozwijać świadomość własnych granic,
• ćwiczyć odmawianie bez tłumaczenia się,
• otaczać się ludźmi, którzy szanują nasze decyzje.

Tam, gdzie to możliwe ograniczyć lub zerwać kontakt. Przyda się także porada psychologa, zwłaszcza jeśli manipulacja trwa latami, dotyczy relacji rodzinnych, czujesz, że nie potrafisz postawić granic, masz poczucie, że „coś jest ze mną nie tak”, odczuwasz lęk przed reakcją bliskiej osoby.