Niektórzy ludzie od początku uczą się latać wyżej niż inni. Najpierw w szkolnej ławce, jako prymusi, którzy szybciej rozumieją, dalej widzą, chcą więcej i…często są z tego powodu oskarżani. Potem w dorosłym życiu, jako liderzy, którzy biorą odpowiedzialność, podejmują decyzje, prowadzą innych, ale też często odpowiadają za wszystko.
W obu przypadkach wysokość lotu jest błogosławieństwem i ciężarem jednocześnie.
Bo kiedy wzbijasz się ponad przeciętność, świat pod tobą zaczyna wyglądać inaczej. Rówieśnicy zostają na ziemi, zajęci swoimi sprawami. Zespół patrzy na ciebie z dystansu, oczekując pewności, której nikt nie ma. A ty, choć otoczona ludźmi, czujesz, że nie ma wielu takich, którzy rozumieją, jak wygląda powietrze tam, gdzie jesteś. Bo na szczycie jest się koszmarnie samotnym. Po prostu.
Psychologia wysokości: dlaczego ci, którzy wzbijają się ponad przeciętność, często są samotni?
Tu łączą się pewne mechanizmy, których waga ciąży i nakłada się na siebie. To nie jest przypadek, że sukces często sprawia, że stajemy się samotni. Czyli coś, czego pragniemy, do czego dążymy jest po prostu trudne.
- Efekt kraba: gdy jeden krab próbuje wyjść z wiadra, inne ciągną go w dół. W życiu działa podobnie: gdy ktoś wybija się ponad grupę, część ludzi reaguje zazdrością, ironią, dystansem. Jego lot przypomina innym, że sami nie wzbijają się wyżej.
- Koszt społeczny kompetencji: im bardziej kompetentny jesteś, tym bardziej ludzie zakładają, że nie potrzebujesz wsparcia. Prymus i lider często słyszą: „Ty sobie poradzisz”. To brzmi jak komplement, ale jest formą opuszczenia. I mało kto tak naprawdę to rozumie.
- Efekt aureoli: prymus i lider są postrzegani jako „silni”, „ogarnięci”, „zawsze wiedzący”. Ta aureola sprawia, że inni nie widzą ich wątpliwości. A oni nie mają komu ich pokazać.
- Asymetria statusu: im wyżej jesteś, tym mniej osób może być naprawdę blisko. Prymus odstaje od rówieśników tempem. Lider odstaje od zespołu odpowiedzialnością. W obu przypadkach różnica wysokości tworzy dystans.
- Efekt odmienności: grupa często nie ufa temu, kto jest „inny”. A prymus i lider są inni z definicji: szybciej myślą, inaczej czują, inaczej działają.
Samotność prymusa i samotność lidera: dwie wersje tego samego lotu
Prymusi uczą się, że ich tempo bywa zbyt szybkie dla innych.
Liderzy odkrywają, że ich odpowiedzialność bywa zbyt ciężka, by dzielić ją z każdym. I to pokazuje poczucie odizolowania, a często bycia niezrozumianym.
Oboje:
- czują presję, której inni nie widzą,
- ukrywają wątpliwości, by nie stracić pozycji,
- są oceniani bardziej surowo niż reszta,
- doświadczają efektu kraba, gdy ich sukces „drażni” otoczenie,
- wiedzą, że ich siła jest często mylona z brakiem potrzeby wsparcia,
- często mierzą się z zawiścią,
- bardziej narażeni są na “podkładanie świń”, czy inaczej rzucanie kłód pod nogi.
Zewnętrznie może to wyglądać jako samotność z wyboru. Tymczasem to samotność wynikająca z wysokości.
Samotność tych, którzy latają inaczej
Samotność prymusa i samotność lidera to tylko początek.
Wysokość, w jakiejkolwiek formie, oddziela od ziemi.
A gdy oddziela, pojawia się samotność. I to smutne, czasami niesprawiedliwe, ale chyba nieuniknione.
Samotność osób wybitnie inteligentnych:
- ich sposób myślenia jest inny niż większości,
- ich tempo bywa nie do nadrobienia,
- ich sukcesy wywołują efekt kraba.
Samotność twórców i artystów
- widzą rzeczy, których inni nie dostrzegają,
- czują głębie, której inni nie rozumieją,
- żyją w świecie, który nie zawsze ma miejsce na wrażliwość.
Samotność osób moralnie silnych
- mówią „nie” tam, gdzie większość mówi „tak”,
- płacą samotnością za swoje granice,
- stoją prosto, gdy inni wolą się schylić.
Samotność wizjonerów i innowatorów
- idą pierwsi, więc nie mają towarzyszy,
- widzą przyszłość, której inni jeszcze nie dostrzegają,
- zderzają się z oporem systemu.
Samotność osób nadwrażliwych emocjonalnie
- czują więcej, więc szybciej się męczą,
- ukrywają emocje, by nie być „za dużo”,
- ich głębia nie zawsze znajduje odbiorców.
Samotność osób neuroatypowych
- działają inaczej niż większość,
- komunikują się inaczej,
- system nie jest dla nich stworzony.
Samotność osób bardzo ambitnych
- biegną szybciej, więc biegną samotnie,
- ich cele są zbyt wysokie, by inni chcieli iść razem,
- ich presja wewnętrzna izoluje.
Gdy latasz wysoko, niebo jest piękne, ale bywa puste
To jest temat, którego właściwie nikt nie podejmuje. Zagadnienie, które nie budzi zrozumienia, nawet większość o nim nie pomyśli….
Nikt nie widzi bowiem turbulencji, które przechodzisz, gdy sięgasz tam, gdzie inni nie mają odwagi. Poza tym nikt nie słyszy rozmów, które prowadzisz sama ze sobą i nikt nie zna ciężaru skrzydeł, które musisz utrzymać w ruchu, żeby nie spaść. To nie przypadek Ikara, z wielką odwagą, ale proces tworzenia i przebijania głową sufitu, który wymaga czasu i determinacji.
Na tej drodze często pozostajesz sama i niezrozumiana. Bo jak możesz zawstydzać innych, ośmieszać ich swoją butą oraz jakim prawem jesteś lepsza…od innych. Takie głosy często padają. Tymczasem to właśnie ci, którzy latają wysoko, zmieniają świat, czy to się komuś podoba, czy też nie.
Świat zmieniają:
- Prymusi, którzy nie bali się być inni.
- Liderzy, którzy nie bali się być odpowiedzialni.
- Twórcy, którzy nie bali się czuć.
- Wizjonerzy, którzy nie bali się wyprzedzać.
- Wrażliwi, którzy nie bali się kochać głębiej.
- Ambitni, którzy nie bali się iść dalej.
Najgłębsza i najczęściej ukrywana prawda o wysokim locie
Gdy podbijasz niebo sama, uczysz się czegoś, czego inni nie doświadczą: odwagi, która nie potrzebuje oklasków,
mądrości, która nie szuka potwierdzenia, i siły, która nie wynika z tłumu, lecz z wnętrza, tej, która nie musi nikomu niczego udowadniać i która się nie boi…nie pyta, czy wypada. To wolność, ale obarczona jednak nutką goryczy, że niektórzy tego nie widzą, a wielu próbuje zatrzymać tych, którzy chcą wyżej i lepiej.
Samotność prymusa, lidera, twórcy, wizjonera, wrażliwego czy ambitnego w takiej układance nie jest słabością, ale jest konsekwencją wysokości. I niezależnie od przyczyny to czasami boli, bo…jest niesprawiedliwe.
