Relacja z narcyzem zaczyna się bajkowo. A później jest silniejsza niż uzależnienie od czekolady czy wyskokowych trunków. Dlatego na pytanie, jak wyjść z relacji z narcyzem, odpowiedź jest taka trudna. Bo to nie jest samo zerwanie, to jest odtruwanie, detoks, w najsilniejszym słowa tego znaczeniu. I to taki detoks, który naprawdę boli.
Idealizacja na samym początku
To, co robi narcyz to uzależnia. Po prostu. Tworzy bajkę, która jest kusząca, ale kompletnie nieprawdziwa.
Jednak wchodząc do świata narcyzmu, nie wiemy, że w niego wkraczamy. I to jest właśnie ten problem, bo rzeczywistość działa jak pułapka.
Narcyz wzbudza emocje. On rysuje świat, którego nie ma, ale który mu wychodzi jak układanka z tysiącem elementów. Precyzja jest taka, że oko zaczyna wierzyć i serce też. Narcyz rysuje świat, w który się wchodzi i w którym się znika. Dosłownie. To jak symbioza, która za chwilę staje się pułapką z kategorii pasożytnictwa. Na początku jest pięknie, ale później tylko wymagająco. Bilans zysków i strat wychodzi na minus.
Narcyz bowiem na początku zachowuje się nietypowo. Daje dużo uwagi, zachwytu, buduje niesamowitą więź. To wciąga w sposób niesamowity. Dlatego dość szybko u “ofiary narcyza” pojawia się poczucie “miłości życia”, czyli przekonanie, że osoba, z którą się buduje relacje, jest “inna niż wszystkie, lepsza”, a to miód na serce narcyza.
Sielanka jednak nie trwa wiecznie…
Później pojawia się huśtawka emocjonalna
Sama idealizacja w relacji z narcyzem to nie wszystko. Mechanizm jest znacznie bardziej złożony niż wygląda to na samym początku. Po etapie “miesiąca miodowego” później dochodzi bowiem też do dewaluacji, czyli umniejszania.
Narcyz pokazuje, że kocha i podziwia głęboko, ale zaraz odrzuca i przyjmuje chłodną postawę nie wiadomo z jakiego powodu. Bliska osoba nie wie, czego może się spodziewać. Huśtawka emocjonalna jest tak duża, że to pogłębia mechanizm uzależnienia.
Cykle, które pojawiają się w relacji, powtarzane po sobie – idealizacji, bajki, a później odrzucenia i chłodu sprawiają, że mózg reaguje na nie w sposób łatwy do opisania. Pojawia się bowiem uzależnia się od wyrzutów dopaminy, zwiększającej przywiązanie oraz od schematów tłumaczenia i analizowania w nieskończoność – co zrobiłam źle i jak następnym razem mogę to poprawić.
Osoba w relacji z narcyzem uczy się, co robić, żeby było dobrze. Gdy kolejny raz nie wychodzi, bo etap odrzucenia tak czy inaczej nadchodzi, mimo ogromnych starań, żeby tym razem było lepiej, partnerka narcyza łudzi się nadzieją, że jest w stanie odwrócić los. Ciągła praca nad relacją jest jednak pułapką, w którą wchodzi i nie umie się zatrzymać ani zawrócić. Właśnie z tego powodu tak trudno wyjść z relacji z narcyzem.
Dlaczego odejście od narcyza jest tak trudne?
Relacja z narcyzem jest trudna, bo działa silnie uzależniająco. Jest dopamina, adrenalina i każdorazowo ulga po konflikcie. Działa mechanizm budowania więzi traumatycznej, z ciągłą nadzieją na zmiany. Do tego należy dodać silny lęk przed odrzuceniem, połączony z chaotycznym wzorcem zachowania – narcyz raz przyciąga, a raz odpycha.
Nie jest łatwo odejść również dlatego, bo osoba w relacji jest wyczerpana psychicznie. Jest w takim stanie psychicznym, który utrudnia podejmowanie racjonalnych decyzji, a jej mechanizmy obronne działają na jej szkodę, a nie pożytek.
Cykle odchodzę-wracam narcyza paradoksalnie wzmacniają więź. I do tej mieszaniny warto dodać pokaźny wstyd, że dało się nabrać. A także spadek zaufania do własnych ocen. Z powodu manipulacji narcyza osoba zaangażowana w relacji nie wie tak naprawdę, co się dzieje i jak sobie poradzić.
Jak wyjść z relacji z narcyzem?
Ludzie często pytają, co z nią jest nie tak. Jak można pozwalać sobie na takie traktowanie. Dlaczego ona jest taka naiwna.
Pytania takie padają, bo większość nie ma świadomości mechanizmów uzależnienia i skali pracy, jaką trzeba wykonać, żeby wyjść z trudnej relacji z narcyzem. Bo to zwyczajnie nie jest proste. I udaje się w krótkim terminie nielicznym. Większość potrzebuje wiele czasu.
To, co ma ogromne znaczenie to wiedza. Dlatego artykuły o narcyzmie nie są zbędne, przeciwnie, są one kluczowe. Literatura, podcasty, to wszystko, co otwiera oczy, pozwala się odciąć. Dzięki temu mamy świadomość mechanizmów i możemy się uwolnić z toksycznej relacji.
Gdy mamy wiedzę, to widzimy manipulację, rozpoznajemy schemat. Rozumiemy, jak to działa uzależniająco. I po czasie, dzięki temu, mamy również siłę, żeby się uniezależnić i zacząć działać na naszą korzyść.
Kolejny krok to odbudowa granic. W ten sposób można też zbudować samoocenę. Konsekwentnie ustawiając kolejny znak “stop”, tu się zatrzymaj, dalej nie idź. To nie przychodzi od razu, ale wystarczy jedna reakcja, by zdobyć energię do kolejnego kroku. I to jest kluczowe, bo narcyz nienawidzi granic.
Granice odbierają mu paliwo, powoduje wstyd, chłód i dewaluację.
Jednak to właśnie granice są potrzebne, żeby osoba uzależniona zobaczyła prawdziwą twarz narcyza. Narcyz na granice reaguje bowiem na wiele sposobów, na przykład stosując gaslighting. Pokazuje, że granice są niepotrzebne, bo przecież nie było tak, jak bliska osoba mówi. Innym razem może sięgnąć po chłód, dystans, może reagować złością, pogardą, typowe jest ponadto atakowanie.
Co należy zrobić, gdy granice spotkają się z tak silną reakcją, a następnie próbą testowania? Jedyna skuteczna droga to spokój i konsekwencja, bez tłumaczenia się, co narcyz odbierze jako objaw słabości.
Oprócz neutralności i spokoju kluczowe jest dokumentowanie faktów. Żeby wyjść z relacji z narcyzem, pisz dziennik, zbieraj dowody, nagrywaj. Tak, żebyś mogła wrócić do sytuacji na chłodno i stwierdzić po czasie, gdy będzie Cię przekonywał, że było inaczej.
Wychodzenie z relacji z narcyzem jest trudne, ale jest też możliwe. Odbywać się musi krok po kroku. Systematycznie i konsekwentnie.
