Nietolerancja laktozy to nic miłego. Jednocześnie dość częstego i zazwyczaj niezdiagnozowanego. Jak można ją rozpoznać i w końcu zakończyć cierpienie z nią związane? Jak objawia się nietolerancja laktozy w dorosłym wieku? Oto odpowiedź i wskazówka, czego lepiej unikać.
Czym jest nietolerancja laktozy?
Nietolerancja laktozy to niezdolność organizmu do trawienia laktozy, czyli cukru mlecznego. Wynika ona z niedoboru enzymu laktazy w jelicie cienkim. Najważniejsze, co warto wiedzieć to fakt, że to nie jest alergia, lecz problem trawienny. Objawy pojawiają się, gdy niestrawiona laktoza trafia do jelita grubego, gdzie ulega fermentacji, powodując wzdęcia, bóle brzucha i biegunkę.
Dlaczego nietolerancja laktozy pojawia się dopiero w dorosłości?
Bardzo często nietolerancja laktozy pojawia się dopiero w dorosłości. To nie jest nic zaskakującego. Dzieje się tak z określonego powodu.
Najczęstszy mechanizm to fizjologiczny spadek aktywności laktazy. Poziom tego enzymu obniża się, co niesie konsekwencje w postaci problemów trawiennych. U wielu osób genetycznie zaprogramowane jest to, że po okresie dojrzewania enzym zaczyna działać słabiej.
- U części populacji aktywność laktazy spada już od 5–6 roku życia, ale objawy mogą pojawić się dopiero po 20., 30., a nawet 40. roku życia.
- W Europie Środkowej (w tym w Polsce) nietolerancja laktozy dotyczy ok. 20–30% dorosłych. Grupa osób mających problem z trawieniem laktozy jest zatem naprawdę spora.
Jak dochodzi do problemów z laktozą?
Problemy z laktozą są spowodowane kilkoma mechanizmami:
- niedobór laktazy – gdy enzymu jest za mało, laktoza nie może być rozłożona na glukoze i galaktozę i przechodzi niestrawiona dalej,
- efekt osmotyczny – niestrawiona laktoza ściąga wodę do jelita, co powoduje biegunkę,
- fermentacja bakteryjna – bakterie rozkładają laktozę, produkujące gazy, co daje wzdęcia i gazy.
Wyróżnia się nietolerancję laktozy pierwotną (najczęstszą), która pojawia się dlatego, ze aktywność laktazy spada wraz z wiekiem. Jest to problem uwarunkowany genetycznie, najczęściej rozpoczyna się w okresie dojrzewania. Mamy też nietolerancję laktozy wtórną, która jest spowodowana chorobami jelit, celiakią, chorobą Crohna. Może być wywołana uszkodzeniem śluzówki przez leki. Ta forma nietolerancji jest odwracalna.
Najczęstsze przyczyny nietolerancji laktozy w dorosłości
- pierwotny spadek laktozy
- choroby jelit
- uszkodzenie śluzówki jelita
- stres i zaburzenia mikrobioty
- IBS
Jak objawia się nietolerancja laktozy w dorosłym życiu?
Najczęściej 30-60 minut po spożyciu laktozy pojawiają się:
- wzdęcia,
- biegunka,
- bóle i skurcze brzucha,
- przelewanie w jelitach,
- dyskomfort,
- mogą wystąpić: nudności, zmęczenie, bóle głowy.
W praktyce wygląda to tak wzdęcia po mleku, biegunka po cappuccino, bóle brzucha po lodach, przelewanie się i gazy po jogurcie.
Ile laktozy akceptujemy?
To już kwestia bardzo indywidualna.
Niektórzy mają objawy nietolerancji laktozy już po zjedzeniu batonika czekoladowego. Inni dopiero odczuwają dyskomfort po wypiciu większej ilości niż szklanka mleka.
Przeczytaj: Słodycze bez laktozy – lista. Nietolerancja laktozy
Co zrobić, żeby wiedzieć, czy problem powoduje laktoza?
Można oczywiści obserwować, jak czujemy się po spożyciu produktów zawierających mleko. Można też wykonać testy, które dadzą nam pewność. A gdy już ją będziemy miały, to w grę wchodzi dieta bez laktozy lub z niską zawartością laktozy. Dzisiaj łatwiejsza niż kiedykolwiek wcześniej z uwagi na dużą dostępność produktów bez laktozy.
