Wychowując dziecko, można wpaść w pułapkę myślenia, że dziecko jest “moje”. Jest niemal jak kalka. Powstała metodą kopiuj wklej. Dlatego wiem lepiej.
Gdy tak się myśli, to można obrażać się za każdym razem, gdy młoda osoba kładzie nacisk na “ja” i mówi głośno “nie”. Bo wtedy dziecko jest niewdzięczne, prawda? Nie docenia tego, co dostało? Zrywa z rodzinną historią? Wybiera inną drogę? Zamiast podążać wyznaczoną trasą.
Tylko nieliczni dorośli potrafią się cieszyć, kiedy dziecko ich surowo rozlicza i ze spokojem przyjmować moment, kiedy młody człowiek oznajmia, że zrobi to po swojemu. Gdy wszystko krzyczy w sercu, to błąd, pozwolić ten błąd czasami popełnić. By dziecko się nauczyło i przekonało. Samo.
Niektórzy rodzice nie odchodzą w cień wtedy, kiedy trzeba, nie dają szans na samodzielność. Wielu boi się tak bardzo, że nie pozwalają na zmianę. Nie zauważają ważnego momentu, kiedy czas dorosnąć. Sama nie wiem, czy tu chodzi bardziej o rodzica czy dziecko. Jak sądzisz?
Dziecko przecież rośnie, ale nie dorasta. A rodzic? Niewiele rozumie, jak bardzo jego decyzje wpływają na szczęście tej osoby, na której pozornie zależy mu najbardziej. Bo czasami miłość nie pozwala odejść. I można zatrzymać dziecko w pół drogi. Zamiast pomóc dorosnąć, założyć pieluchę na głowę. Oczywiście nie wprost. W przenośni.
Na koniec tej historii być może pojawia się pytanie – dlaczego dorosłe dzieci nadal pozwalają rodzicom decydować o swoim życiu? Ano dlatego, że nikt nie pozwolił im dorosnąć. A one same z czasem straciły próbować. Świat Piotrusiów panów pod lupą wygląda właśnie tak.
Lękliwy rodzic wychowuje dziecko, które nie dorasta
Krótkie spodenki to nie jest przenośnia. To obraz, który zostaje w głowie.
Najlepiej dodajmy do tego szelki, piegi i braki w uzębieniu. I mamy sześciolatka, który zbyt głośno się śmieje i strzela gumą balony na pół twarzy.
Tu nawet nie chodzi o powierzchowność, ale o to, co kryje się pod nią. Odwaga wchodzenia na najwyższe drzewo, ale brak gotowości, aby wziąć odpowiedzialność. Otwartość, aby siłować się na rękę, ale niszczenie w złości przypadkowych rzeczy, gdy coś idzie nie po myśli. Mówienie dużo, ale milczenie, gdy robi się poważnie. Ściganie się i przekraczanie mety jako pierwszy, ale uciekanie, gdy pojawiają się problemy.
Lękliwy rodzic pozwala grać w piłkę pod blokiem, ale nie zezwala, żeby iść zbyt daleko. Bije brawo, gdy dziecko się śmieje, a gdy płacze, mówi, że to świat zawinił. Zrywa kontakty z sąsiadami, którzy przyszli ze skargą. Podpowiada, że Kasia i Asia są nieodpowiednie, a Julka zaprowadzi go na manowce. Jadą z zapomnianą książką do szkoły i noszą plecak, który jest za ciężki na wątłe plecy. Żeby nie napisać uginający się kręgosłup…
Oni przecież kochają, chcą dobrze, tylko krzywdzą najbardziej na świecie. Nie hartują charakteru, wymazują go. Zabierają własnemu dziecku jego życie. Sprawiają, że ono się kończy zanim się zaczęło. W normalnej rodzinie dziecko odchodzi, aby budować swoje życie. W rodzinie nadopiekuńczej dziecko jest bardzo blisko rodziców, bo wie, że nie ma innego wyjścia.
Kontrola, która zabija odwagę do życia
Jest też kontrola. Ciągłe monitorowanie życia i odmierzenia wrażeń. Po to, aby ktoś nie upadł, wyprzedzanie i trzymanie za rękę. A gdy upadek jest nieuchronny, podkładanie poduszek. Rodzice, niektórzy oczywiście, są w stanie działać skrajnie.
Kontrola jest nadmierna, niepotrzebna, ale ona pozwala uspokoić lęk. Z drugiej strony jednak zabiera wiarę dziecka w to, że ono da radę samo. Ktoś ciągle kontrolowany, nie wierzy, że da radę sam. Bo skoro mama i tata nie wierzą, to dziecko, które odbija świat w oczach rodziców – również.
Kontrola, nazywana helikopterowym rodzicielstwem, tworzy niebezpieczny proceder ciągłego zawierzania mamie i tacie. Dziecko nie dorasta, bo nie wierzy, że da radę. Poza tym wie, że nie może. Powodów, dlaczego tak się dzieje jest znacznie więcej.
Potrzeba bycia potrzebnym
Piotruś Pan często wyrasta z domu, w którym rodzic czuje się odpowiedzialny, ale jednocześnie za wszelką cenę chce być potrzebny. I ten głód bycia potrzebnym uważa za priorytetowy. Nie chce zatem tracić wpływów, bo te dają mu bezpieczeństwo i poczucie bycia ważnym.
Tymczasem dojrzewanie na tym polega, że coraz więcej zależy od nas. Odchodzimy od rodziców coraz bardziej i coraz mocniej. Usamodzielniamy się, bo zyskujemy przestrzeń, którą kiedyś zajmował ktoś inny.
Trudność z oddaniem wpływów jest jednym z ważniejszych sygnałów ostrzegawczych trudnych rodziców.
Utożsamianie dziecka ze sobą
A gdyby tak móc poprawić wszystkie błędy? Zrobić coś lepiej? Wykorzystać szansę, którą daje nam dziecko? No właśnie. Tu robi się niebezpiecznie. I kusząco dla niejednego rodzica.
Problem w tym, że dla dziecka to najgorszy możliwy scenariusz, którego skutki to właśnie często niedojrzałość i oddanie pełnej odpowiedzialności za swoje życie komuś innemu.
Zajrzyj także: Jak rodzice manipulują dorosłymi dziećmi?
Dlaczego dorosłe dzieci nadal pozwalają rodzicom decydować o swoim życiu?
To się nie dzieje z dania na dzień. To mechanizm, który istnieje od dawna i to proces dorastania, który nie został ukończony, a często nawet zapoczątkowany. Dorosłe dzieci pozwalają decydować o swoim życiu, bo to życie nigdy nie było ich. To życie sterowane przez rodziców. Scena, na której są aktorami, grającymi scenariusz napisany przez kogoś innego.
Tak jest łatwiej. Bo w ten sposób odpowiedzialność oddaje się komuś innemu. Nie ma stresu, bo ktoś “mądrzejszy” decyduje. Jednak nie ma też pełnej swobody, jest uwikłanie. Niekiedy nawet toksyczne.
Dorosłość co do zasady polega na tym, aby myśleć za siebie i decydować za siebie.
Gdy pojawia się ktoś trzeci
Ta układanka, dorosłe dziecko, rodzic, które decyduje o wszystkim, telefony kilka razy dziennie, niekiedy wspólne mieszanie, brak granic, brak intymności mogą być układanką, która wydaje się w porządku. Najwięcej problemów co ciekawe w klasycznym wydaniu zaczyna się wtedy, kiedy pojawia się ktoś trzeci. Osoba, która widzi to, co się dzieje z boku i nie godzi się na to.
Pragnie normalności.
Zaczyna pytać: „Dlaczego twoja mama musi wiedzieć, gdzie jesteśmy?”, „Dlaczego musisz dzwonić przed podjęciem każdej decyzji?”, „Dlaczego nie możesz powiedzieć nie?”.
Dla osoby z zewnątrz odpowiedź wydaje się prosta. Dla dorosłego dziecka już nie.
Bo ono nie widzi tylko kontroli. Widzi również miłość, poświęcenie, wdzięczność, obowiązek i lata przyzwyczajeń. Widzi człowieka, któremu „tyle zawdzięcza”. Dlatego postawienie granicy może nie przypominać zdrowego oddzielenia. Może przypominać zdradę.
I właśnie dlatego partner czy partnerka bywają traktowani jak zagrożenie. Nie dlatego, że robią coś złego, ale dlatego, że w końcu stawiają granicę i nareszcie pokazują możliwość innego życia.
Ale z Piotrusiem Panem normalność nie istnieje.
Gdy dorosłe dziecko chce jednak żyć jak dorosły
Dorosłe dziecko nie musi słyszeć: „nie wolno ci” od rodzica. Czasami to bardziej subtelny komunikat, między wierszami. Wystarczy: „po tym wszystkim, co dla ciebie zrobiłam”, „naprawdę chcesz mnie zostawić samą?”, „odkąd masz tę żonę, już się dla ciebie nie liczę”, „rób, co chcesz, jesteś dorosły” i dzieje się zmiana.
To ostatnie zdanie brzmi jak wolność, ale tylko pozornie, w trudnym układzie jest bowiem karą. Bo wypowiedziane z żalem oznacza: możesz zdecydować, ale będę cierpieć, a ty będziesz za moje cierpienie odpowiedzialny.
I wtedy dorosłe dziecko nie pyta już: „czego ja chcę?”. Najpierw sprawdza: „czy mama się na mnie nie obrazi?”, „czy tata to zaakceptuje?”, „czy nie zrobię im przykrości?”. I czy bez rodziców w ogóle istnieję?
Własne życie zaczyna się więc od konsultacji z kimś innym. Tego prawdziwego życia wtedy nie ma.
Jeśli lubisz zaglądać pod powierzchnię rodzinnych historii, zapisz się na newsletter
Będą kolejne teksty o rodzicach, dorosłych dzieciach, granicach, bliskości, uwikłaniu i o tym, jak czasami miłość wygląda zupełnie inaczej, niż nam się wydaje.
Prosto. Czasami niewygodnie. Zawsze o ludziach. Zapisz się!
