Wychowanie przed laty wyglądało inaczej. Niektórzy mówią, że lepiej. Inni, że może było skuteczne, ale tylko na pierwszy rzut oka. Bo dzieci co prawda słuchały i “były grzeczne”, ale zazwyczaj tylko wtedy, gdy dorośli widzieli. Gdy tylko znikały z oczu, bywało różnie. Tego, czego brakowało najbardziej to akceptacji wszystkich emocji, jak również gotowości do rozmów. Gdy próbowaliśmy protestować, to słyszeliśmy znamienne” nie pyskuj” oraz “dzieci i ryby głosu nie mają”. Ręka do góry, kogo te hasła irytowały, żeby nie napisać mocniej?
Czym właściwie jest pyskowanie?
Choć pyskowanie co do zasady oznacza wulgarne i ordynarne odpowiadanie komuś, w niegrzeczny sposób, to często o pyskowaniu słyszeliśmy wtedy, kiedy po prostu mówiliśmy “nie”. Pyskowaniem było określane niezgadzanie się i podawanie argumentów, dlaczego “nie”. Wystarczyło, że mieliśmy inne zdanie niż dorośli i to było pyskowanie.
Wtedy jako sygnał, że mamy się nie odzywać, padało: “koniec dyskusji” lub “nie to nie” albo “bo ja tak mówię”, “bo tak” lub sławetne “dzieci i ryby głosu nie mają. Wyjątkowo znienawidzone hasła.
Dzieci i ryby głosu nie mają, czyli jak wychowywano Millennialsów
To powiedzenie było wyjątkowo popularne przed laty, gdy wychowywano pokolenie Y, pokolenie Millennailsów.
Słyszeliśmy je chyba wszyscy. Miało one jasny przekaz. To dorosły ma ostatnie słowo. Dziecko ma milczeć, bo jego zdanie jest bez znaczenia. To dorośli decydują o wszystkim.
Dziecko ma być nieme. Ono nie ma się wtrącać do rozmowy. Ma przyjmować to, co mówią dorośli.
W takim wydaniu dziecko było często przedmiotem, nie podmiotem. Ono nie było ważne.
Tradycyjne wychowanie
Za tym powiedzeniem kryło się przeświadczenie, że tradycyjne wychowanie jest najlepsze. To ono pokazuje, że rodzice są ważniejsi i należy się im szacunek. Dziecko ma milczeć i dostosowywać się. Nie ma sprawiać problemu. Ma być jak cień.
Grzeczne dziecko to dziecko, które na wszystko się zgadza i nie zadaje dodatkowych pytań. Kluczowe było podporządkowanie rodzicom, a nie wyrażanie przez dziecka uczuć, czy też potrzeb.
Zresztą cała lista uczuć była zakazana.
- nie wolno było się złościć,
- smucić się, zwłaszcza za dużo,
- zbyt głośno się cieszyć, zwłaszcza “w pewnym wieku”, kiedy dziecko było uważane już za “duże”,
- kluczowa była powściągliwość i spokój.
Dzisiaj wszystko się zmieniło. Dzieci nie są już niemymi obserwatorami życia rodziny, są równymi jej członkami. Mają prawo do głosu i do wyrażania wszystkich uczuć. Rolą rodzica jest nauczenie, jak asertywnie wyrażać uczucia. To jest jednak trudne, bo nawet dorośli miewają problemy choćby ze złością. Wymaganie, aby dzieci w pełni nad złością panowały jest zatem hipokryzją, skoro tak wielu dorosłych tego nie umie robić.
Dlaczego nie lubiliśmy “dzieci i ryby głosu nie mają”?
To powiedzenie odbierało nam nie tylko prawo głosu, ale szacunek. Kryło się za nim proste przesłanie – “nie jesteś ważna”, “twoje zdanie się nie liczy”, “masz robić to, co ci każę”. To zrozumiałe, że budziło to bunt i to jeszcze zanim człowiek stał się nastolatkiem.
Relacja budowana z rodzicem tylko na poziomie władzy i kompetencji to za mało. W wielu polskich rodzinach nie było prawdziwej bliskości i zrozumienia. Panował pogląd, że dzieci są trudne, że można je “naprawić” tylko poprzez władzę silnej ręki i ścisłą dyscyplinę, że tylko w ten sposób można zrobić z dzieci ludzi.
Współczesna pedagogika i psychologia mówią jasno. Ważne są zasady, które dają poczucie bezpieczeństwa, ale nie mogą one istnieć bez bezwarunkowej miłości. A do tej nie wystarczy założenie, że “rodzic kocha”, tylko kluczowy jest wspólny czas i rozmowy. Bez furtki pod tytułem “dzieci i ryby głosu nie mają”, gdy rozmowa zaczyna być trudna.
To powiedzenie to symbol, który zamiast nas zbliżać, oddalał od siebie. I dlatego jest on taki niebezpieczny. Coś nam odebrał. Postawił mur.
Niektórzy próbowali go rozbić glowa. Inni pomału kruszyli miłością. Czasami się udało bardziej innym razem nie. W wielu rodzinach nieporozumienia się nawarstwiły i trwają nadal.
O tym w artykułach, które chętnie udostępnialiście w poniższych linkach:
- Jak rodzice manipulują dorosłymi dziećmi?
- Rodzice jako „trudni dorośli”: co się dzieje, gdy rodzic nie radzi sobie emocjonalnie, manipuluje lub przekracza granice
- Gdy Twoi rodzice się do Ciebie nie odzywają, uparcie milcząc, to jest to przemoc
Kobiety to My powstało z potrzeby zmiany. Pisania o tym, o czym uparcie się milczy. Jak te ryby. Zapisz się na newsletter i nie bój się mówić…i myśleć samodzielnie, nieszablonowo. Kliknij tutaj!
