Kobieta wyje niczym syrena. Krzykiem tego nie można nazwać. Potem wychodzi na balkon i orientuje się, że stoisz na balkonie obok. Na wyciągnięcie ręki. Uśmiecha się, mówi ładnie dzień dobry a później wchodzi do mieszkania i starannie zamyka drzwi, zastanawiając się, czy słyszałaś.
Inna scena. Przy stole wszystkie dzieci siedzą prosto, białe koszule, śnieżnobiałe skarpetki. Stopy, które nie sięgają podłogi, ale nie bujają się radośnie. Wiszą nieruchomo. Chude palce dłoni nie sięgają po ciastka, które właśnie zostały postawione na stole. Ani drgną pod badawczym spojrzeniem taty. Cisza gęstnieje. Zadajesz lekkie pytanie (kontrastem, ale dla dobrej energii). Zanim dziecko odpowie, patrzy na rodziców. Potem mówi powoli… i badawczo obserwuje reakcję mamy. Czy dobrze odpowiedziało? Ma mówić dalej, czy tu się zatrzymać?
Koleżanka z pracy, której puszczają nerwy w rozmowie przez telefon. Nie wiesz, z kim rozmawiała. Wiesz, że nigdy nie widziałaś w niej tyle energii. Ona gdy widzi, że wchodzisz do pokoju, od razu schodzi z tonu.
Nie patrz na pojedynczy gest. Patrz na wzór
To tylko sceny, które mogą nic nie znaczyć. Jednak jeśli są schematem codziennym mówią aż za wiele. Pozory są domeną toksycznych ludzi. Bardzo często, ale oczywiście nie zawsze.
Za pozorami kryła się Dulska ze znanego utworu.
To właśnie tytułowa Dulska stanowi synonim dwulicowości i obłudy. Uwielbiała się kryć za pozorami. I to one ją najmocniej demaskowały.
Tak jak teza, “że brudy trzeba prać we własnym domu”. Wtedy, gdy w to mocno uwierzymy, za zamkniętymi drzwiami niestety często dzieje się piekło. A komentarze, że to taka dobra rodzina była i pan czy pani zawsze się witał: dodają się same. Po tragedii, gdy ktoś próbuje zrozumieć z okiem kamery na barku.
Pozory wtedy działają. Jako klasyczne potwierdzenie, jak to jest. A właściwie jak udawało się, że jest.
Jak rozpoznać, że ktoś stwarza pozory?
Żaden z tych sygnałów osobno nie oznacza, że ktoś jest toksyczny. Niepokojące stają się wtedy, gdy układają się w powtarzalny wzór:
- inaczej zachowuje się przy obcych, a inaczej w domu,
- bardzo dba o własny wizerunek,
- wymaga od innych określonego zachowania,
- jego bliscy zachowują się przy nim nienaturalnie ostrożnie,
- deklaracje nie zgadzają się z codziennym zachowaniem,
- podobne sytuacje powtarzają się przez dłuższy czas.
Toksyczna osoba nie zawsze wygląda na agresywną
Cicha woda brzegi rwie. Ta mądrość ludowa nie powstała w próżni. Zbudowało ją doświadczenie. Również moje, które sprawiło, że z dużą pokorą podchodzę dziś do spokojnych ludzi.
Nieraz okazało się, że ktoś, kto wydaje się cichy, po bliższym poznaniu okazywał się wulkanem energii. Jednak gdyby tylko, to nie byłoby tak niebezpiecznie.
Nierzadko to był ktoś, kto budził postrach. I to dosłownie. Taki typ spod ciemnej gwiazdy, który dopiero później pokazuje swoje prawdziwe oblicze. Tu garnitur, nienaganne maniery, piękna mowa, a później tylko oczy wychodziły mi bardziej, gdy docierało do mnie, z kim mam naprawdę do czynienia.
Dlatego pozory można stwarzać, ale pozorom nie należy wierzyć. Nigdy.
Pozory stwarzamy wszyscy
Każdy czasami mówi, że jest dobrze, a wcale nie jest. Uśmiecha się, choć wewnątrz aż w nim kipi. Jesteśmy przyjacielskie, choć wcale nie mamy na to ochoty. Każdy z nas stwarza pozory, bo świat pozorami stoi. Jednak nigdy na pozorach nie należy się zatrzymywać. No chyba, że zależy nam na życiu pozorami.
Poza tym jest pewna różnica. Między tym, kiedy pozory są normą, a kiedy tylko od czasu do czasu przykrywają zły nastrój czy chroniczne zmęczenie.
Bo gdy ktoś mówi o szacunku, a w domu nikt nie ma prawa z nim dyskutować, bo tylko jego zdanie się liczy, to chodzi o coś więcej. Niż o sam szacunek. O hierarchię i w tle poczucie niskiej wartości (zajrzyj A jak aspiracje…)
To jeden z tych momentów, w których dorosły człowiek może mieć pozory dojrzałości, a w relacji zachowywać się zupełnie inaczej. O tym więcej pisałam w Alfabecie mężczyzny, który nie dorósł.
Ktoś jest wspaniałym ojcem, gdy przyjeżdża rano do przedszkola, ale w domu dziecko przed nim ucieka. Matka mówi, jak bardzo kocha, a każdego dnia upokarza. Jeśli tak jest, to nie jest to tylko niewinna gra ludzka. (zobacz: Gdyby nie Ty…czyli w co grają ludzie). Tylko pewien wzorzec, który rzeczywiście może być oznaką toksyczności.
A może właśnie pozory są najtrudniejsze do zauważenia?
Wszyscy czasami udajemy.
Tylko chodzi o coś innego niż udawanie w dobrej sprawie.
Chodzi o chwilę, kiedy zwykłe udawanie staje się nawykiem. To sposób, aby stworzyć zasłonę dymną, która ma skryć coś mocno niepokojącego. I właśnie pod to, co kryje się za pozorami warto zajrzeć. Bo tam robi się tłoczno.
Co kryje się za pozorami?
Dlaczego tak bardzo zależy danej osobie, żeby ludzie odbierali ją inaczej?
Co kryje się za przemocą, którą często zadajemy w białych rękawiczkach?
Jak wygląda pozornie szczęśliwe małżeństwo?
Dlaczego decydujemy się grać zamożnych, choć wcale tacy nie jesteśmy?
Tu przykład znanego inwestora krypto. Obracał milionami, a teraz dług w wysokości kilku tysięcy jest poza granicami jego możliwości.
Ludzie żyją dostatnie. Mają wielkie domy, superauta, a potem publicznie żalą się, że niska emerytura sprawia, że ledwo wiążą koniec z końcem. Pozorne rozwiązanie – sprzedaj Ferrari nie przychodzi im do głowy.
Pozór idealnego życia bywa silniejszy
Przyzwyczajamy się do niego. Tak jak do młodości, do tego, że nasz związek jest dobry, a dzieci dobrze wychowane.
Łykamy uspokajającą tezę, że pieniądze załatwią wszystko. A potem wjeżdża na ekran temat uzależnienia i młody człowiek mający wszystko kończy życie, choć dopiero zaczął. Sława nie pomaga, ogromne zasoby też nie.
Mimo to działamy ciągle w myśl tej samej tezy.
Życie pozorami jest dla nas bardzo wygodne. Łapiemy się pozorów jak burty bezpieczeństwa. Tymczasem to brzytwa, ta od tonięcia. Pozór ogarniania i odnajdywania się. W życiu, które w gruncie rzeczy fałszu nie lubi. Choć fałszem karmione jest na co dzień. Można udawać, zaklinać rzeczywistość, tak długo, żeby samemu uwierzyć. I łudzić się, że to wystarczy.
Jednak to, co nieprzepracowane wychodzi w końcu spod szafy. Jak te demony, które bawiły się z nami w chowanego. Nie są rozbrojone, nawet jeśli przez chwilę sądziliśmy, że są śmieszne.
To namiastka. Substytut.
Nie chodzi jednak o to, żeby podejrzliwie patrzeć na każdego, kto jest uprzejmy, spokojny albo dba o swój wizerunek. Pozory same w sobie nie są dowodem toksyczności. Znacznie więcej mówi powtarzająca się różnica między tym, co ktoś pokazuje światu, a tym, jak traktuje ludzi, którzy są od niego zależni lub znajdują się za zamkniętymi drzwiami.
“(…) nie należy gardzić pozorami. Gdy prawda nam nie sprzyja, zostają, na szczęście, pozory. Nieraz po całym życiu zostają jedynie pozory, że się żyło”. Wiesław Myśliwski “Traktat o łuskaniu fasoli”.
FAQ
Czy pozory oznaczają, że ktoś jest toksyczny?
Samo dbanie o wizerunek czy ukrywanie gorszego dnia nie świadczy o toksyczności. Znaczenie ma powtarzający się wzór zachowania i rozdźwięk między deklaracjami a traktowaniem innych.
Jak rozpoznać toksyczne zachowanie?
Warto zwrócić uwagę na powtarzalne zachowania, takie jak kontrolowanie innych, upokarzanie, manipulowanie, zastraszanie czy wyraźną różnicę między zachowaniem publicznym i prywatnym.
Toksyczne zachowanie poznamy przede wszystkim po powtarzającej się różnicy między tym, jak ktoś zachowuje się publicznie, a tym, jak traktuje innych prywatnie. Niepokojące może być również nadmierne dbanie o wizerunek, wymaganie określonych zachowań od bliskich oraz sytuacje, w których deklaracje nie zgadzają się z codziennym postępowaniem. Pojedynczy gest nie jest jednak wystarczającym dowodem.
Czy spokojny człowiek może być agresywny?
Tak. Spokojny lub uprzejmy sposób bycia nie wyklucza agresywnych zachowań w innych sytuacjach. Dlatego pojedyncze pierwsze wrażenie nie powinno być podstawą oceny człowieka.
Czy każdy człowiek stwarza czasem pozory?
Tak. Ludzie często ukrywają zmęczenie, smutek czy zdenerwowanie. Samo to nie oznacza manipulacji ani toksyczności.
Nie wszystko widać od razu
Jeśli interesują Cię teksty o relacjach, ludziach, granicach i tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami — zapisz się na newsletter.
